Göz Hastalıkları
Göz muayenesi randevunuzu alın
- Esnek bakım seçenekleri
- Kişiye özel değerlendirmeleri
- Bireysel tedavi planlaması
Sarı nokta (maküla), retinanın tam merkezinde yer alan ve okuma, araç kullanma, yüzleri tanıma, televizyon izleme ve ince ayrıntıları seçme gibi görme fonksiyonlarından sorumlu en önemli bölgedir. Bu nedenle makülayı etkileyen hastalıklar, kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyebilir.
Maküla hastalıklarının bir kısmı ilaç tedavisi veya göz içi enjeksiyonlarla tedavi edilirken, bazı hastalıklarda en etkili tedavi yöntemi cerrahidir.
Hangi sarı nokta hastalıkları ameliyat gerektirebilir?
En sık cerrahi tedavi uygulanan maküla hastalıkları şunlardır:
- Maküla deliği (Maküler Hole)
- Epiretinal membran (Maküla üzeri zar oluşumu)
- Vitreomaküler traksiyon sendromu
- Bazı diyabetik maküla hastalıkları
- Travmaya bağlı maküla hasarları
- Bazı retina dekolmanı tiplerinde makülanın etkilenmesi
Maküla Deliği (Maküler Hole)
Maküla deliği, sarı noktanın merkezinde oluşan küçük bir açıklıktır. En sık ileri yaşlarda göz içindeki jel yapının (vitreus) retinaya yaptığı çekme nedeniyle gelişir.
Belirtileri
- Görme azalması
- Yazıları okumakta zorlanma
- Cisimleri eğri veya kırık görme
- Görme merkezinde koyu veya boş bir alan oluşması
Maküla deliği erken dönemde tedavi edildiğinde görme kazanma ihtimali belirgin şekilde artmaktadır.
Tedavisi
Tedavi yöntemi pars plana vitrektomi adı verilen mikrocerrahidir.
Ameliyat sırasında;
- göz içindeki vitreus jeli temizlenir,
- deliğe neden olan çekintiler ortadan kaldırılır,
- iç limitan membran (ILM) boyanarak soyulur,
- göz içine geçici gaz verilerek deliğin kapanması sağlanır.
Ameliyat sonrasında birkaç gün yüzüstü pozisyonda kalmak gereklidir.
Epiretinal Membran (Maküla Üzeri Zar)
Makülanın üzerinde ince bir zar oluşmasına epiretinal membran denir. Genellikle 60 yaşın üzerinde, arka vitreusu retinadan ayrılmış kişilerde görülür. Kadınlarda görülme sıklığı erkeklere göre deha fazladır.
Bu zar zamanla büzüşerek retinayı çekmeye başlar.
Belirtiler
- Görmede bulanıklık
- Yazıları okumada güçlük
- Cisimleri eğri görme
- Görüntülerin küçülmesi veya büyümesi
Bazı hastalarda hastalık yıllarca ilerlemezken, bazı kişilerde görme giderek azalabilir.
Tanı
Kapsamlı bir göz muayenesi ve OCT ile tanı konur, evreleme yapılır ve cerrahi endikasyon varlığı saptanır. Muayenede görme keskinliği ölçümü ve M-Chart ile metamorfopsi değerlendirmesi yapılır. Daha sonra gözbebeği büyütülerek gözdibi muayenesi uygulanır. OCT ile epiretinal membranın değerlendirilmesi ve evrelemesi yapılır.
Tedavi
İleri vakalarda tedavi cerrahidir.
Vitrektomi ameliyatı sırasında oluşan zar dikkatlice soyulur. Gerekli durumlarda retinanın en iç tabakası olan ILM de çıkarılarak hastalığın tekrar etme riski azaltılır.
Vitreomaküler Traksiyon
Bazı kişilerde göz içindeki jel yapı olan vitreus retinadan ayrılırken bu ayrılma tam olarak gerçekleşmez ve merkezde yapışık kalır.
Bu durum zamanla çekintiye ve makülada fonksiyon bozukluğuna neden olur.
Belirtiler
- Eğri görme
- Bulanık görme
- Görme kalitesinde azalma
Tedavi edilmezse bazı hastalarda maküla deliğine dönüşebilir.
Cerrahi tedavide vitreus ile maküla arasındaki yapışıklık güvenli şekilde ayrılır.
Diyabete Bağlı Maküla Sorunları
İleri diyabetik göz hastalığında maküla üzerinde zar oluşabilir veya retina yüzeyinde çekintiler gelişebilir.
Bu durumda;
- görme azalır,
- retina ödemi artabilir,
- retina dekolmanı gelişebilir.
Bu hastalarda vitrektomi ameliyatı hem çekintileri ortadan kaldırır hem de retinanın anatomik yapısını düzeltmeyi amaçlar.
Maküla Cerrahisi Nasıl Yapılır?
Günümüzde ameliyatlar çoğunlukla 25 veya 27 gauge mikrocerrahi sistemi ile yapılmaktadır.
Bu yöntem sayesinde;
- çok küçük kesiler kullanılır,
- çoğu zaman dikiş gerekmez,
- ameliyat sonrası iyileşme daha hızlı olur,
- hastalar genellikle aynı gün evlerine dönebilir.
Ameliyat için çoğu zaman genel anestezi tercih edilse de bazı hastalarda lokal anestezi altında da uygulanabilir.
Ameliyat Sonrası Dönem
Ameliyat sonrasında;
- birkaç hafta damla tedavisi uygulanır,
- maküla deliği olgularında birkaç gün yüzükoyun pozisyon korunmalıdır
- doktor kontrolleri aksatılmamalıdır,
- ağır kaldırmaktan kaçınılmalıdır,
- göz ovalanmamalıdır.
Göz içine gaz verilen hastalarda;
- uçak yolculuğu yapılmamalıdır,
- yüksek rakımlara çıkılmamalıdır,
- gaz tamamen kayboluncaya kadar bazı anestezi gazları kullanılmamalıdır.
Bu kurallara uyulmaması göz içi basıncında ciddi yükselmeye yol açabilir.
Ameliyat Başarısı Nasıldır?
Maküla cerrahisinde başarı iki farklı açıdan değerlendirilir:
- Anatomik başarı: Retinanın normal yapısının yeniden oluşturulması
- Fonksiyonel başarı: Görme düzeyinin artması
Maküla deliğinde anatomik kapanma oranı deneyimli ellerde %90’ın üzerindedir. Ancak görme artışının derecesi;
- hastalığın süresine,
- deliğin büyüklüğüne,
- hastanın yaşına,
- retinadaki hücrelerin ne kadar hasar gördüğüne
bağlı olarak değişebilir.
Epiretinal membran ameliyatlarında ise hastaların büyük bölümünde görme artışı ve görüntülerdeki eğrilikte belirgin düzelme sağlanır. Bununla birlikte iyileşme süreci birkaç ay boyunca devam edebilir.
Maküla Cerrahisinin Riskleri
Her göz ameliyatında olduğu gibi maküla cerrahisinin de bazı riskleri vardır.
Bunlar arasında;
- enfeksiyon,
- kanama,
- retina dekolmanı,
- göz içi basınç değişiklikleri,
- katarakt gelişiminin hızlanması,
- hastalığın tekrarlaması
sayılabilir.
Deneyimli cerrahlar tarafından gerçekleştirilen modern vitrektomi ameliyatlarında ciddi komplikasyon görülme olasılığı oldukça düşüktür.
Erken Tanı Neden Önemlidir?
Maküla hastalıklarında zamanında tanı ve uygun tedavi, görme kaybının kalıcı hale gelmesini önleyebilir. Özellikle aşağıdaki belirtilerden biri varsa gecikmeden bir retina uzmanına başvurulmalıdır:
- Ani veya ilerleyici görme azalması
- Eğri görme
- Yazıları okumada zorlanma
- Görme merkezinde karanlık veya boş alan oluşması
- Tek gözle bakıldığında görüntülerin bozulması
Erken dönemde yapılan değerlendirme ve gerekli durumlarda uygulanan cerrahi tedavi, hem anatomik başarıyı hem de görme kazanma olasılığını artırır.
Sıkça Sorulan Sorular
01. Ameliyattan sonra yüzükoyun yatmam gerekiyormuş, bu doğru mu?
Evet, doğru. Göz içine koyduğumuz gaz kabarcığının tam sarı noktanın üzerine baskı yapıp deliği kapatması için ameliyat sonrası durumunuza göre 3 ila 7 gün boyunca yüzükoyun (yere bakacak şekilde) yatmanız gerekir. Bu sürecin başarısı ameliyatın başarısını doğrudan etkiler.
02. Çizgileri dalgalı/eğri büğrü görüyorum. Bu zar nereden çıktı, ameliyatla kazınırsa görmem eskisi gibi olur mu?
Yaşla birlikte göz içi sıvısının büzüşmesi sonucu sarı noktanın üzerinde kırışık bir jelatinimsi zar oluşur. Bu zar retina dokusunu büzer ve görüntülerin eğrilmesine (metamorfopsi) neden olur. Vitrektomi ameliyatı ile bu zarı oradan soyup alıyoruz. Ameliyat sonrası eğri görme azalır ve görme kaliteniz artar; ancak dokunun iyileşmesi zaman aldığı için netleşme birkaç ayı bulabilir.
03. Ameliyat sırasında ağrı duyacak mıyım? Lazerle mi yapılıyor?
Ameliyat lokal (göz çevresi uyuşturularak) veya genel anestezi altında yapılır, operasyon sırasında kesinlikle ağrı duymazsınız. Halk arasında “lazerle ameliyat” dense de bu işlem milimetrik mikro cerrahi aletleriyle yapılan Vitrektomi ameliyatıdır.
04. Sarı nokta tam olarak ne işe yarar? Hastalanırsa sadece iğne veya ilaçla düzelmez mi, ameliyat neden gerekiyor?"
Sarı nokta (maküla); okuma, araç kullanma, yüzleri tanıma ve ince ayrıntıları seçme gibi en kritik görme işlevlerimizden sorumludur. Bazı maküla hastalıkları ilaç veya göz içi enjeksiyonlarla tedavi edilebilirken; maküla deliği, epiretinal membran (zar oluşumu), vitreomaküler traksiyon sendromu, bazı diyabetik maküla hastalıkları, travmaya bağlı hasarlar ve retina dekolmanı gibi durumlarda en etkili ve gerekli tedavi yöntemi cerrahidir.
05. Gözümde maküla deliği olduğu söylendi. Ameliyatta tam olarak ne yapacaksınız ve tekrar eski gibi görebilecek miyim?
Ameliyatta pars plana vitrektomi adı verilen bir mikrocerrahi uyguluyoruz. İşlem sırasında göz içindeki vitreus jeli temizlenir, deliğe neden olan çekintiler ortadan kaldırılır ve iç limitan membran (ILM) özel olarak boyanarak soyulur. Maküla deliği erken dönemde tedavi edildiğinde görme kazanma ihtimali belirgin şekilde artmaktadır; bu yüzden tedaviyi geciktirmemek oldukça önemlidir.
- Cevapsız sorunuz kalmasın
Yardıma mı ihtiyacınız var? veya sorularınız mı var?
Acil tıbbi durumlarda lütfen hemen bizi arayın.
Her zaman yardımcı olmaya hazırız!
